Rotterdam staat voor nieuwe fase in aanpak eenzaamheid

17/11/2016

Creëer een ‘Er-op-uit-bureau’ dat alle activiteiten voor eenzame ouderen in de stad bundelt en het voor hen makkelijker maakt iets te ondernemen. Die opdracht geven Rotterdamse bestuurders van zorg- en welzijnsinstellingen aan Coalitie Erbij Rotterdam. 

Het Er-op-uit-bureau is een van de vier nieuwe ‘unieke voorzieningen’ die moeten zorgen voor een nóg betere aanpak van eenzaamheid onder Rotterdamse ouderen, zo bleek op de Kom ERBIJ conferentie op 31 oktober in de Maasstad.

ERBIJ Agenda

Een uitkomst van de conferentie in de voormalige Arminiuskerk was ook dat in samenhang met het ERBIJ Er-op-uit-bureau alle ouderen in de stad een aantrekkelijk vormgegeven papieren ERBIJ Agenda moeten krijgen. Voor het bijhouden van hun uitstapjes, door henzelf of door familie, vrijwilligers en professionals. Voorts moeten senioren de beschikking krijgen over een fysieke of digitale ERBIJ Gebiedsgids voor het vinden van de nodige ondersteuning en voor het aanbod voor ouderen op wijkniveau.

Collectief geheugen

Als vierde nieuwe voorziening heeft Rotterdam volgens de ruim honderd deelnemers aan de werkconferentie behoefte aan een Ik was ERBIJ Verhalenbank, voor het verzamelen van verhalen van ouderen als 'collectief geheugen van de stad'. "Met deze vier nieuwe voorzieningen ondersteunt Rotterdam een grote beweging van ouderen, vrijwilligers en professionals die er samen voor zorgen dat alle ouderen erbij blijven horen", aldus de slotverklaring van de conferentie. Zorgwethouder Hugo de Jonge toonde zich als medeorganisator van de bijeenkomt in zijn sas met de uitkomst van de conferentie: "Super Rotterdams, heel praktisch, we kunnen er morgen mee aan de slag."

Geen koekjesfabriek

De deelnemers aan de dag formuleerden zo een antwoord op de kernvraag van de conferentie: wat is er voor nodig om als professionals, bewoners en sociale ondernemers meer en beter in contact te komen met eenzame ouderen in de stad? Volgens wethouder De Jonge gaat Rotterdam een volgende fase in bij de aanpak van de – vergeleken met elders in het land hoge – eenzaamheid in de Maasstad (49% van de Rotterdammers zegt wel eens matig tot sterk eenzaam te zijn, bij ouderen loopt dat zelfs op tot 55%) . "Over eenzaamheid wordt nog een beetje gedaan of de samenleving een koekjesfabriek is. Zo van er wordt eenzaamheid vastgesteld, we treffen maatregelen en voor je het weet vragen journalisten of de eenzaamheid in de stad al afneemt. Maar dat organiseer je niet in een vingerknip. Daar is het allemaal toch net wat te ingewikkeld voor."

Meer verdieping

De Jonge kon zich volledig vinden in het pleidooi van deelnemers aan de conferentie voor een verdere verdieping in het thema eenzaamheid: "Om nog beter te begrijpen wat ervoor nodig is om die eenzaamheid te lijf te gaan." De wethouder zei op dit punt veel te verwachten van "onze eigen hoogleraar" Anja Machielse. Rotterdam financiert de leerstoel die Machielse als bijzonder hoogleraar 'Empowerment van Kwetsbare Ouderen' bekleedt aan de Universiteit voor Humanistiek. Sociaal wetenschapper Machielse werkt al jaren nauw samen met de gemeente Rotterdam bij de bestrijding van sociaal isolement onder ouderen en is adviseur bij het programma 'Voor Mekaar' en de Coalitie Erbij Rotterdam.

Gemis aan zingeving

De Jonge verwees op de conferentie ook naar de inaugurele rede van Machielse op 24 oktober in Utrecht ('Afgezonderd of ingesloten?'): "Daarin kwam de Rotterdamse thematiek mooi aan de orde", aldus de wethouder die vooral waarschuwde voor een gemis aan zingeving: "Ouderen die het gevoel hebben dat ze er steeds minder toe gaan doen, dat in die steeds vluchtiger wordende samenleving er steeds minder ruimte is om oud te mogen zijn en om vanuit je ouderdom nog een zinvolle bijdrage te kunnen leveren aan die samenleving." Machielse werd op de conferentie met bloemen gehuldigd voor haar oratie aan de universiteit.

Duurzamer samenwerken

Een "rode draad" die De Jonge in de vele presentaties op conferentie ontwaarde was de behoefte aan een meer bestendige manier van samenwerking tussen partners in de strijd tegen eenzaamheid. De wethouder was het "van harte" mee eens met dat streven naar meer duurzame relaties en gaf aan dat als het aan hem ligt de gemeente in de volgende collegeperiode (2018) contracten gaat aanbesteden voor de duur van vier jaar (nu twee jaar).

Beetje streng

"Een beetje streng" zei hij als opdrachtgever zich te zullen blijven opstellen bij het nakomen van afspraken over doelen van eenzaamheidsinterventies: "Er moet wel geleverd worden." Zo moet volgens hem nog echt werk worden gemaakt van het brengen van huisbezoeken aan alle 75-plussers in de stad om te zien hoe het met hun netwerk is gesteld: "We zien dat het in een aantal wijken hartstikke goed gaat, maar in andere wijken met er nog echt flink aan worden getrokken." Op hoe streng de gemeente straks bij een contractperiode van vier jaar zal omgaan met het halen van 'targets', ging de wethouder niet in: "Daar laat ik mij graag bedienen door jullie wijsheid, want dat vergt nog wel wat denkwerk."

Kerkzaal

De hierboven genoemde vier nieuwe voorzieningen waren het resultaat van negen workshops die op de conferentie in de middag gelijktijdig werden gehouden. Groepjes van deelnemers bogen zich daarbij over 'het vraagstuk van onzichtbare ouderen', 'de uitdaging van onzichtbare initiatieven', 'het herkennen van de onzichtbare hulpvraag', 'de kracht van de geschiedenis', 'de angst om er op uit te gaan', 'jong geleerd, oud gedaan', 'de kwaliteit van ouderen', 'de kracht van diversiteit' en 'toenemende druk op vrijwilligers'.

Tulpen uit Rotterdam

Het ochtendprogramma bood de deelnemers onder meer met de 'ERBIJ parade' een greep uit de meer dan honderd activiteiten voor eenzame ouderen die Rotterdam nu al telt: 'Tulpen uit Rotterdam' (bloemstukjes maken voor mensen in de buurt die wel een bloemetje verdienen), 'Klup' (koppelt senioren aan elkaar die wat willen ondernemen), 'Lief en Leed' (straten met bewoners die een oogje op elkaar houden en een handje toesteken), 'Kom Erbij Luisterdiner' (vrijwilligers van Sensoor en Resto VanHarte geven echte aandacht door met mensen in gesprek te gaan), 'Samen op Eigen Benen' (vrijwilligers bieden valpreventie aan thuiswonende ouderen), 'Vier het Leven' (organiseert avondjes uit voor ouderen), 'Tijd voor een oma' (vrijwilligersproject van Humanitas voor het samenbrengen van jong en oud) en 'Het Danspaleis' (ouderwets gezellige disco voor ouderen).

Voorproef

Op muziek van de meegekomen Danspaleis-discjockey waagde een aantal conferentiegangers zich rond de lunch op de voormalige kerkvloer zelf aan een foxtrot of quickstep. Aan het slot van de bijeenkomst ontvingen alle deelnemers het boekje 'Eenzame kwesties', een door Coalitie Erbij Rotterdam samengestelde bundel van 'Rotterdamse verhalen over eenzaamheid'. Wethouder De Jonge ontving bovendien de eerste exemplaren van de gebiedsgidsen voor de stadsdelen Feijenoord en Noord. Als tastbare voorproef van de vier aangekondigde nieuwe voorzieningen voor eenzame ouderen in de stad.

Tekst: Paul Hazebroek; Foto's: Robert Tjalondo

"Social"